Bệnh lậu là bệnh lây truyền qua đường sinh dục khá phổ biến. Ở nữ giới, bệnh diễn ra âm thầm, không rõ triệu chứng, vì vậy rất dễ bị bỏ qua khiến nguồn lây lan cao, giai đoạn mãn tính có thể gây nhiều biến chứng.







Bệnh được biết trước đó từ lâu nhưng mãi đến năm 1879, mới được Neisser tìm ra. Bệnh có tên khoa học Neisseria Gonorrhoeae, là vi khuẩn có hình hạt cà phê xếp thành từng cặp (còn gọi song cầu). Chiều dài vi khuẩn 1,6 µm, rộng 0,8 µm, trên kính hiển vi, nó bắt màu gram (âm).



Lậu cầu rất yếu khi ra ngoài cơ thể, chết nhanh ở nhiệt độ thường nhưng lại sống mãnh liệt ở môi trường ẩm của cơ thể, vì thế giao hợp vẫn là đường lây bệnh chủ yếu. Trong một số trường hợp, bệnh cũng có thể lây qua vật dụng dùng chung.



“Kẻ giấu mặt” nguy hiểm



Ở nữ giới, niệu đạo tương đối ngắn so với nam giới, khoảng 3cm, do đó bệnh ít rầm rộ hơn. Nhiều tuyến quanh niệu đạo như tuyến Skène, tuyến Bartholine ở 1/3 trước của môi lớn và môi bé là nơi ẩn náu của vi khuẩn.



Sau khi lậu cầu xâm nhập vào cơ thể thông qua niệu đạo, vi khuẩn có khuynh hướng ưa thích tế bào mô bì trụ ở niêm mạc đường tiết niệu, đưa đến phản ứng viêm tại chỗ, kéo theo bạch cầu đa nhân đến để thực bào; từ đó trở thành tổ chức hoại tử trong quá trình viêm, thoát ra ngoài theo nước tiểu, màu trắng hơi vàng gọi là tiểu ra mủ. Vi khuẩn tiếp tục phát triển và đi dọc theo chiều dài của niệu đạo, đi đến đâu gây viêm đến đó, viêm ống dẫn trứng, buồng trứng.



Triệu chứng bệnh lậu ở nam và nữ khác nhau là do niệu đạo của nam giới dài gấp 5 lần. Giai đoạn cấp tính lậu ở nam giới có tính chất rầm rộ, còn ở nữ thì âm thầm dễ bỏ qua, vì thế đây là nguồn lây nhiễm rất đáng quan tâm.



Thời gian nung bệnh trung bình 3-5 ngày, nhưng có thể kéo dài 2-3 tuần, thời gian nung bệnh càng ngắn thì bệnh càng nặng, triệu chứng thường không rõ.



Theo thống kê, khoảng 97% không có triệu chứng, chỉ có 3% còn lại mới có triệu chứng tiểu gắt, tiểu buốt, khó chịu, nếu không điều trị bệnh sẽ đi vào giai đoạn mãn tính. Lúc này, bệnh cũng vẫn chưa có biểu hiện gì đặc biệt mà thường chỉ thấy huyết trắng, hoặc những biểu hiện của biến chứng như viêm tuyến Bartholin, tuyến Skene, viêm cổ tử cung, viêm nội mạc tử cung, viêm bàng quang, viêm vùng chậu, viêm trực tràng. Viêm ống dẫn trứng có thể dày dính, gây thai ngoài tử cung, hoặc tắc tai vòi dẫn đến vô sinh.



Điều trị càng sớm càng tốt



Lậu cầu cứ 15 phút phân chia một lần, do đó lan nhanh. Vì vậy cần điều trị càng sớm càng tốt, điều trị đúng thuốc - đủ liều; điều trị cả với người tiếp xúc sinh lý.



Thuốc hiện nay được chọn ưu tiên là Spectinomycine với tên biệt dược Trobicin hay Kirin, 4gr - tiêm bắp một liều duy nhất. Trường hợp bệnh mãn tính, tiêm liên tiếp hai ngày. Nếu không tiện tiêm thuốc có thể chọn giải pháp uống nhưng thường tỷ lệ thành công sẽ thấp hơn, thuốc thường dùng Azithromycin (Zithromax) 250mg x 4 viên uống liều duy nhất.



Điều trị đúng thuốc, đủ liều thì triệu chứng tiểu gắt, tiểu buốt, tiểu nhiều lần sẽ giảm nhanh sau 24-48 giờ, riêng tiểu ra mủ sẽ hết chậm hơn sau 48-72 giờ. Các triệu chứng chung sẽ biến mất hoàn toàn sau 5-7 ngày.



Hiện nay, phương pháp dùng bao cao su được khuyên dùng nhiều nhất trong việc phòng bệnh lậu và tránh lây nhiễm, tuy nhiên vẫn chưa có phương pháp nào là tuyệt đối.

BS.CKI. Trần Quốc Long

(Phó khoa khám, BV Điều dưỡng và Phục hồi chức năng Bưu Điện 2)