Người già là đối tượng hay phải dùng đến các loại thuốc chữa bệnh. Tuy nhiên, họ cũng chính là đối tượng hay bị những tai biến do việc dùng thuốc đem lại. Cơ thể phải chống chọi với những quá trình bệnh lý kéo dài dẫn đến giảm sút về số lượng những nhu mô và tế bào có hoạt tính. Hơn nữa, về dược động học ở người cao tuổi có sự thay đổi đáng kể, cần phải Cân nhắc khi quyết định dùng bất cứ một loại thuốc nào.





Hệ thống tiêu hóa dễ bị tổn thương



Về mặt hấp thụ thuốc ở người già có khuynh hướng giảm do các chức năng tiêu hoá bị giảm (giảm lưu lượng máu ở ruột, giảm độ tháo sạch của dạ dày, nhu động ruột kém). Thời gian từ khi uống thuốc đến khi đạt nồng độ tối đa cũng bị kéo dài.



Với các loại thuốc kích ứng niêm mạc thực quản hoặc dạ dày cần cho người già uống lúc no, ở tư thế đứng với ít nhất là 100ml nước lọc.



Đối với người già, chức năng gan và thận đều đã bị lão hoá cho nên khả năng chuyển hoá thuốc ở gan và thải trừ thuốc ở thận đều bị chậm lại, làm tăng độc tính và tăng nguy cơ ngộ độc. Vì vậy, với người bị suy thận phải hiệu chỉnh liều cẩn thận dựa vào độ thanh lọc creatinin.



Một số thuốc phổ biến và dễ bị lạm dụng như các thuốc giảm đau hạ sốt (ví dụ paracetamol) có thể gây nhiễm độc gan, thuốc kháng viêm không steroid NSAID (ví dụ như meloxicam) có thể gây loét hoặc chảy máu dạ dày- tá tràng.



Thuốc giảm đau gây nghiện (ví dụ như morphin, dolargan...) cần phải thận trọng vì rất dễ gây phản ứng có hại không hồi phục được, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.



Khi dùng các loại thuốc kháng sinh, người cao tuổi có tỉ lệ bị tai biến cao gấp đôi so với lứa tuổi trung niên, nhất là các kháng sinh nhóm aminoglycosid (gây suy thận, gây điếc...), các tetracyclin, các beta-lactam (dị ứng, sốc phản vệ...).



Đối với các thuốc điều trị bệnh mãn tính như thuốc chống đái tháo đường, thuốc tim mạch, cần có sự chỉ định Cân nhắc từng loại thuốc phù hợp với thể trạng và cơ địa người bệnh và phải có sổ theo dõi ngoại trú ghi chép cẩn thận từng loại thuốc và cách dùng cụ thể đối với mỗi đợt điều trị.



Đối với các thuốc tác dụng lên não bộ cần phải lưu ý một số tác dụng có hại như cinarizin (stugerol) hay flunarizin ( sibelium) có thể gây triệu chứng giống như bệnh parkinson ở người cao tuổi. Các barbiturat (gardenan) có thể gây lú lẫn.



Một số thuốc tim mạch có thể gây suy thận hoặc hạ huyết áp nên phải hết sức thận trọng như captoprin, furosemid...



Càng ít dùng thuốc càng tốt



Vì vậy, đối với người già, dùng thuốc cần tuân thủ các nguyên tắc:



- Hạn chế dùng thuốc đến mức thấp nhất có thể được. Có thể phòng và chữa bệnh bằng cách tập khí công, vận động cơ thể, tập thể dục thể thao vừa phải phù hợp với sức khoẻ, đi bộ, chơi tennis...



- Dùng càng ít loại thuốc càng tốt. Chọn thuốc ít độc và hiệu lực cao. Chọn loại thuốc an toàn nhất trong các thuốc cùng nhóm. Không nên lạm dụng các loại thuốc mới đắt tiền cho người cao tuổi vì đối với các loại thuốc này, nhiều tác dụng phụ có thể chưa được ghi nhận và cảnh báo trước nên dễ xảy ra tai biến khó lường trước.



- Cân nhắc thận trọng về liều cho người già dùng thuốc để đảm bảo an toàn đặt lên hàng đầu. Không nên chỉ chú ý nhiều đến công hiệu của thuốc mà chữa được bệnh nọ thì lại mắc bệnh khác còn nguy hiểm hơn. Chú ý thể trạng cơ thể, tình trạng bệnh tật, khả năng giải độc của gan và độ thải trừ của thận.



- Không nên dùng thuốc liên tục kéo dài liên miên hết thuốc nọ đến thuốc kia kể cả các bệnh mạn tính. Nên có các khoảng dừng thuốc và kiểm tra tình trạng cơ thể bằng cách làm các xét nghiệm cơ bản.



BACSI.com (Theo Bee)